درمان زخم سوختگی
پانسمان و پیگیری زخم سوختگی تا بستهشدن کامل، و مراقبت از اسکار پس از بهبود.
درباره این درمان
پیش از هر چیز یک نکته که نباید از آن گذشت: همه سوختگیها سرپایی نیستند. سوختگی وسیع، سوختگی عمیق، سوختگی صورت، دستها، پاها، مفاصل و ناحیه تناسلی، سوختگیهای دورتادور یک اندام، سوختگی برقی و شیمیایی، و هر سوختگی همراه با تنفس دود — اینها موارد اورژانس هستند و باید بلافاصله به مرکز اورژانس یا بخش سوختگی مراجعه شود، نه به کلینیک سرپایی. سوختگی در کودکان هم باید بدون تعلل توسط پزشک دیده شود.
آنچه در دیالاین انجام میشود، مراقبت از زخم سوختگی است: ارزیابی عمق و وسعت سوختگی، شستوشو و پاکسازی زخم، پاکسازی بافت غیرزنده در موارد مناسب، و انتخاب پانسمانی که محیط زخم را مرطوب نگه دارد و خطر عفونت را کم کند. زخم سوختگی در روزهای اول تغییر میکند و عمق واقعی آن گاهی تا چند روز بعد مشخص نمیشود؛ به همین دلیل پیگیری منظم بخش جداییناپذیر درمان است، نه یک مراجعه اختیاری.
دسته دیگری از بیماران، کسانیاند که زخم سوختگیشان بعد از هفتهها هنوز بسته نشده است. چنین زخمی دیگر مثل یک سوختگی تازه درمان نمیشود؛ مثل یک زخم مزمن به آن نگاه میشود و دنبال علت میگردیم: خونرسانی، عفونت، قند کنترلنشده یا تغذیه ناکافی. در بیماران دیابتی این موضوع اهمیت دوچندان دارد، چون کاهش حس باعث میشود سوختگی دیرتر متوجه شود و عمیقتر پیش برود.
پس از بستهشدن زخم، کار تمام نمیشود. جای سوختگی میتواند برجسته، تیره یا سفت شود و در نواحی مفصلی حرکت را محدود کند. مراقبت زودهنگام — ژل و ورقه سیلیکونی و محافظت جدی از آفتاب — نتیجه نهایی را تغییر میدهد. اینجا صادق باشیم: اسکار را میتوان بهبود داد و کمرنگتر و نرمتر کرد، اما هیچ روشی جای سوختگی را کاملاً پاک نمیکند.
مسیر درمان در دیالاین
- ۱ارزیابی درجه و وسعت سوختگی
- ۲شستوشو و پاکسازی زخم
- ۳دبریدمان بافت غیرزنده در موارد مناسب
- ۴پانسمانهای نوین متناسب با ترشح و عمق سوختگی
- ۵پایش نشانههای عفونت و ارجاع بهموقع
- ۶مراقبت از اسکار: ژل و ورقه سیلیکونی و محافظت از آفتاب
- ۷آموزش مراقبت در منزل و علائم هشدار
پرسشهای متداول
کدام سوختگیها اورژانسیاند و نباید به کلینیک سرپایی مراجعه کرد؟
سوختگی وسیع یا عمیق، سوختگی صورت، دستها، پاها، مفاصل و ناحیه تناسلی، سوختگی دورتادور یک اندام، سوختگی برقی یا شیمیایی، سوختگی همراه با تنفس دود، و سوختگی در کودکان و سالمندان. در این موارد باید بلافاصله به اورژانس یا مرکز سوختگی مراجعه شود.
در دقایق اول پس از سوختگی چه باید کرد؟
محل سوختگی را حدود بیست دقیقه زیر آب خنک و روان بگیرید — نه آب یخ. انگشتر، ساعت و لباس تنگ را پیش از ورمکردن ناحیه خارج کنید و زخم را با پارچه تمیز بپوشانید. هرگز خمیردندان، روغن، سیبزمینی، خاکستر یا مواد مشابه روی سوختگی نگذارید و تاول را خودتان نترکانید.
آیا تاول سوختگی را باید تخلیه کرد؟
این تصمیم بالینی است و به اندازه، محل و وضعیت تاول بستگی دارد؛ در منزل انجام ندهید. ترکاندن تاول با وسایل غیراستریل، مسیر مستقیم عفونت است.
سوختگی در بیماران دیابتی چه فرقی دارد؟
دو تفاوت مهم دارد. اول اینکه کاهش حس — بهخصوص در پاها — باعث میشود بیمار دیرتر متوجه سوختگی شود و آسیب عمیقتر پیش برود؛ آب داغ حمام یا بخاری از همین راه سوختگی میسازد. دوم اینکه ترمیم زخم در دیابت کندتر است و خطر عفونت بیشتر. سوختگی در بیمار دیابتی از ابتدا پرخطر در نظر گرفته میشود.
جای سوختگی از بین میرود؟
کاملاً نه. اسکار سوختگی را میتوان نرمتر، صافتر و کمرنگتر کرد و از سفتشدن و محدودیت حرکت جلوگیری کرد، اما پاکشدن کامل آن وعده واقعبینانهای نیست. شروع زودهنگام مراقبت و محافظت مداوم از آفتاب، بیشترین تأثیر را بر نتیجه نهایی دارد.
سایر خدمات کلینیک